جادوی قلم و پارچه

سفره ایرانی

سفره و سجاده که پهن می‌شوند، حال خانه عوض می شود. سفره را از قدیم احترام می گذاشتیم به حرمت برکت خدا و سجاده که جایگاه بندگی است و قداست دارد. هر چه از هنر در چنته داشتیم بر رویشان نقش زدیم از گل‌های قرمز و صورتی گلدوزی گرفته تا چاپ بُته جقه های اصیل ایرانی. از پوست انار و گل سرخ و زرد چوبه، تا حتی زنگ آهن، رنگ ساختیم.

طرح هایمان را بر چوب تراشیدیم و در رنگ فرو بردیم و بر پارچه های پنبه و کتان و کرباس حک کردیم و دورش منگوله دوختیم و در نهایت شد سفره قلمکار. البته نه به این راحتی و سرعتی که بیان شد. روزها صرف هر یک از این مراحل می‌شد که در ادامه شرحش خواهد رفت. هنرمندان زیادی کارشان این شد که با طبیعت اینگونه هنرنمایی کنند و سفره قلمکار شد یکی از صنایع دستی ارزشمند ایران.

جادوی قلم و پارچه

مراحل تولید سفره قلمکار

پارچه می بایست توان پذیرش رنگ را داشته باشد بنابراین پارچه های نخی، از جمله پنبه، ابریشم، کتان، متقال، چلوار و کرباس مناسب ساخت سفره قلمکار هستند.پارچه باید نرم و لطیف باشد، پس چند روز در آب رودخانه می ماندند که آهارشان گرفته شود. با پوست انار رنگ نخودی تهیه می‌شود و در اول کار، زمینه پارچه را به آن، رنگ می کنند.

برای طراحی نقش‌ها روی پارچه، قالبهایی چوبی ساخته می‌شود که طرح را بر روی آن به صورت برجسته می تراشند تا در‌واقع مهری برای چاپ طرح ایجاد شود. چوب درختان گلابی و زالزالک انعطاف لازم را برای تهیه قالب‌های مورد نیاز دارند. برای هر رنگی که قرار است روی پارچه نقش بندد، قالبی جداگانه ساخته می شود.

نوبت رنگ‌ها که برسد، طبیعت مثل یک بسته بزرگ مداد رنگی جلوی چشم می آید. آفریدگار جهان، آنقدر ذوق و سلیقه به خرج داده که هر گوشه‌ای را بنگری، رنگی و لعابی برای خودش دارد. گل سرخ، پوست انار، زردچوبه، روغن کنجد، کتیرا، شیره انگور، روغن کرچک، زاج سیاه و سفید، زنگ آهن و بسیار مواد دیگر شدند دستمایه رنگ سازی هنرمندان.
رنگ‌ها آماده می‌شوند و دیگر وقت چاپ بر روی پارچه است. قالبها

در رنگ زده می‌شوند و سپس با دقت و سلیقه بر روی پارچه ها می نشینند. و به این صورت گل و بوته و اسلیمی، جانوران و شکارگاه ها، داستان‌های عاشقانه و حماسی ایران بر روی پارچه ها نقش می بندند.

بعد از این مراحل، با جوشاندن و اضافه کردن مواد دیگر، رنگ را تثبیت می کنند. پارچه ها خشک می‌شوند و می‌روند که دورشان ریشه تابی و منگوله اضافه شود.
دیگر آن پارچه ساده و نخی،به یک پارچه قلمکار تبدیل شده است.

جادوی قلم و پارچه

گذشته هنر سفره قلمکار

هنر قلمکاری روی پارچه ها در ایران، در قرن یازدهم و در دوران حکومت شاه عباس به اوج و کمال رسید و البته بعدها رونق و گسترش یافت. در آن زمان ها، لباس مردم با استفاده از پارچه های قلمکاری تهیه می شد. از قدیم در اصفهان بیش از سایر شهرهای ایران، به این هنر می پرداختند. امروزه هم اصفهان مهد تولید این هنر ناب و اصیل است و به روش‌های سنتی استفاده از قالب و یا حتی قلم مو، به تولید سفره قلمکار و سایر محصولات قلمکاری می پردازند.

جادوی قلم و پارچه

محصولات پارچه قلمکاری

امروزه علاوه بر سجاده و سفره قلمکار، محصولات زیادی با استفاده از این پارچه ها تهیه می‌شود از جمله رومیزی، روتختی، بقچه، کیف، لباس و غیره.

سفره قلمکار که می‌تواند به عنوان رومیزی هم استفاده شود، زینت زیبایی از هنر اصیل ایرانی، در خانه‌ است. طرح ها و رنگ هایی بسیار زیبا، که وقتی چشمتان به آن می افتد، شما را می برد به بازارهای هنر فروشی میدان نقش جهان، در اصفهان، و با خیالتان، کلی خاطره بازی می کند. این محصولات، می توانند هدیه خیلی خوب و ارزشمندی هم به یک دوست باشند. به کسی که ذوق هنری دارد، و با دیدن گل و بوته های آبی فیروزه ای و قرمز روی سفره قلمکار، دلش غنج می رود. و از اینکه شما برایش ارزش قائل شده اید و برای انتخاب این هدیه، سلیقه و ابتکار به خرج داده اید، شادمان می شود.

صنایع دستی از جمله سفره قلمکار تجلی فکر و ذوق هنرمند است و تنها ارزش مادی ندارد بلکه استفاده از این هنرهای زیبا به ما هویت و اعتبار می دهد. خانه ای که گوشه و کنار آن، به صنایع دستی مزین شده است، روح و جان می گیرد، چون هر کدام از این ها، حکایت ها از فرهنگ و اندیشه و ذوق دارد.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ده − چهار =